සංචාරයක් නිමවා ආපසු එන විට අපේ මතකයේ රැඳෙන්නේ කුමක්ද? දැක බලාගත් සුන්දර ස්ථානද? ඡායාරූපවලට හසු කරගත් අපූරු දර්ශනද? එසේත් නැති නම් ඒ ගමනේදී සිතට දැනුණු සුවයද? දකුණු තුර්කියේ මධ්යධරණී මුහුදු වෙරළේ පිහිටි අන්තාලියාවේ දින කිහිපයක් ගත කර ආපසු පැමිණි අපට සිතුණේ, එය තුන්වැනි කරුණ බවයි.
කොළඹ කලබලයත්, ඉස්තාන්බුල් නගරයේ නිමක් නැති රථවාහන තදබදයත් හුරුපුරුදු අපට අන්තාලියාව වෙනස්ම අත්දැකීමක් විය. උදෑසන මුහුදු සුළඟ විඳිමින් නිදහසේ ඇවිදීමටත්, කිසිවකට හදිසි නොවී කෝපි කෝප්පයක් තොලගෑමටත්, පැය ගණනක් මුහුද දෙස බලා සිටීමටත් එහි ඕනෑ තරම් ඉඩ තිබිණි.
මෙහිදී ‘මෙය නම් බැලිය යුතුමය’ කියා කිව හැකි සුවිශේෂී ස්මාරකයක් සොයා යෑමේ අවශ්යතාවක් අපට දැනුණේ නැත. එයින් අදහස් වන්නේ සංචාරකයන් ආකර්ෂණය කරන කිසිවක් එහි නැති බව නොවේ. ඉතිහාසය සම්බන්ධ දේ, මනරම් වෙරළ තීර, විනෝදාස්වාද මාර්ග ඒ සියල්ල මෙහි තිබේ. එහෙත්, ඒ සියල්ලටත් වඩා අන්තාලියාව අපට දෙන්නේ මානසික නිදහසකි. සමහර විට කිසිවක් නොකර සිටීමට ලැබීමත් සංචාරයක වටිනා අත්දැකීමක් නොවේද? සතියේ හෝ දින දහයේ තුර්කි සංචාරක පැකේජවලට අන්තාලියාව අනිවාර්යයෙන් අඩංගු වන්නේ නැත. ඒ, එහි කැපදොකියාවේ, ට්රෝයි නගරයේ හෝ පමුක්කලේ වැනි මහා විස්මකුරු දේ නරඹා සැණින් එන්නට පුළුවන් තැනක් නොවීමය. එහි ඇත්තේ නිවීමය. එහි යා යුත්තේ දින තුන-හතරක් නැති නම් සතියක් හමාරක් විවේක සුවය විඳින්නටය.
මෙහි සංචාරක කර්මාන්තය නගරයේ සාමාන්ය ජීවිතය සමඟ මුහු වී තිබේ. සංචාරකයාගේ අවධානය දිනාගැනීමට හැමතැනම තරගයක් පවතින බවක් අපට නොදැනිණි. වෙළෙඳසල්, ආපණශාලා, හෝටල් තම තමන්ගේ වැඩ කරගෙන යයි; තෝරාගැනීමේ නිදහස සංචාරකයා සතුය. අප ගිය ආපණශාලා කිහිපයක ආහාරපානවල මිල ඉස්තාන්බුල්හි සංචාරක ප්රදේශවලට වඩා අඩු බවක් පෙනිණි. සුඛෝපභෝගී හෝටල් සහ ජනප්රිය වෙරළබඩ ස්ථානවල මිල ඊට වෙනස් වුවත්, විවිධ වියදම් මට්ටම්වලට ගැළපෙන තෝරාගැනීම් රාශියක් තිබේ.
අන්තාලියාව වෙරළකට සීමා වූ කුඩා නගරයක් නොවේ. එය විශාල භූමි ප්රදේශයක පැතිරුණු සංචාරක කලාපයකි. කොන්යාල්ති හා අපේ හෝටලය තිබූ ලාරා වැනි වෙරළබඩ ප්රදේශවල පළල් මාර්ග, උද්යාන සහ ඇවිදීමේ මංතීරු යහමින් දක්නට තිබිණි. එබැවින් සංචාරක සමයේ ජනාකීර්ණ ස්ථාන තිබුණත්, අප ගිය බොහෝ තැන්වල විවේකී බවක් දැනිණි.
පැරණි නගරය සහ නූතන සංචාරක ලෝකය මෙහි එකිනෙකට ආසන්නව පවතී. කාලෙයිචි නම් පැරණි නගර කොටසේ ගල් අතුරා ඇති පටු වීදි, පැරණි නිවාස අතරින් ඇවිද යන විට වෙනත් යුගයකට පිවිසුණාක් මෙන් දැනේ. රෝම අධිරාජ හැඩ්රියන්ගේ නමින් හැඳින්වෙන දොරටුව එහි ප්රසිද්ධ ස්ථානයකි. එයින් මඳක් ඈත් වන විට නවීන හෝටල් සහ වෙළෙඳ සංකීර්ණ හමු වේ. අතීත ස්මාරක විනාශ නොකර අනාගතයට ඉඩ සැලසීම මේ පුරවරයේද සිදු වෙමින් තිබිණි.
දුදෙන් දිය ඇලි ද්විත්වය අපේ ගමනේ තවත් සුන්දර අත්දැකීමක් විය. නගරයට ඈතින් රට ඇතුළට වන්නට ඇති ඉහළ දිය ඇල්ල මීටර් 15ක් පමණ උසය. පහළ දුදෙන් දිය ඇල්ල නම් මීටර් 40ක් පමණ උස පාෂාණමය බෑවුමකින් කෙළින්ම මධ්යධරණී මුහුදට කඩාහැලෙයි. එකම දිය ඇල්ල වෙරළබඩ උද්යානයේ සිටත්, මුහුදේ යාත්රාවක සිටත් දකින විට එහි සුන්දරත්වය වෙනස් වෙයි.
මුහුදේ සිට බලන විට, පාෂාණමය බෑවුම් මත ගොඩනැඟුණු නගරය, මුහුද දෙස බලා සිටින දැවැන්ත ප්රේක්ෂකාගාරයක් මෙනි. නගරයද පේන්නට දුදෙන් ඇල්ල නරඹන්නට ගිය සංචාරක බෝට්ටු ගමන මගේ මතකයේ වඩාත්ම රැඳුණු අත්දැකීමයි. බෝට්ටුවේ සිටි සංචාරකයෝ ගී ගයමින්, නටමින්, සිනා සෙමින් විනෝද වූහ. එකිනෙකාගේ භාෂා නොදන්නා මිනිසුන්ට එකම රිද්මයකට එක් වීමට පරිවර්තකයකු අවශ්ය නොවීය. එහිදී ජාතිය, වයස, තත්ත්වය කිසිවක් වැදගත් නොවීය.
එහෙත් මා වඩාත් පුදුමයට පත් කළේ මේ නිහඬ නගරය පිටුපස ඇති සංචාරක කර්මාන්තයේ පෘථුලත්වයයි. 2025 වසරේදී අන්තාලියාවට පැමිණි සංචාරකයන් සංඛ්යාව මිලියන 17ක් පමණ විය. අන්තාලියා ගුවන්තොටුපොළ හරහා ඒ වසරේ ගමන් කළ මගීන් සංඛ්යාව මිලියන 39කි. ඒ පැමිණීම් සහ පිටත් වීම් දෙකම ඇතුළත් සංඛ්යාවකි.
මේ සංඛ්යා ශ්රී ලංකාව සමඟ සසඳන විට අපට තවත් යන්නට තිබෙන දුර හිතාගත හැක. අන්තාලියාව තුර්කියේ එක නගරයකි; ශ්රී ලංකාව සමස්ත රටකි. අපේ රටේ වෙරළ තීර, දිය ඇලි, පුරාණ සැමරුම්, සංස්කෘතික ගුණාංග ආදි විවිධත්වයෙන් පිරී තිබේ. එහෙත් 2025 වසරේදී ශ්රී ලංකාවට පැමිණි මුළු සංචාරකයන් සංඛ්යාව මිලියන තුනකට අඩුය. අන්තාලියාවට පැමිණි සංචාරකයන් ඊට හය ගුණයකටත් වැඩිය. ගුවන්තොටුපොළ අතින් බැලුවද එසේමය. 2025දී ශ්රී ලංකාවේ සියලු අන්තර්ජාතික ගුවන්තොටුපොළ හරහා ගමන් කළ මගීන් මිලියන 10 ට මඳක් වැඩි වන අතර, අන්තාලියා ගුවන්තොටුපොළ පමණක් මගීන් මිලියන 39ක් හසුරුවා ඇත.
අන්තාලියාව යුරෝපයේ සහ රුසියාවේ ප්රධාන නගර රැසක සිට පැය කිහිපයකින් ළඟා විය හැකි ඍජු ගුවන් සම්බන්ධතා ගොඩනඟාගෙන තිබේ. සියලු පහසුකම් එක මිලකට සලසන ‘ඕල් ඉන්ක්ලූසිව් රිසෝට්’ සංස්කෘතිය පවුල් පිටින් පැමිණෙන්නන්ට සාධාරණ පිරිවැයකට නිවාඩුව ගත කිරීමට ඉඩ සලසයි. වඩාත්ම වැදගත්, අනවශ්ය හිරිහැරවලින් තොර, සුමට, සුරක්ෂිත පරිසරයක් පවත්වාගැනීමට ඔවුන් සමත් වී තිබීමයි.
එබැවින් සංචාරකයන් අද්දාගැනීමට ආකර්ෂණීය ස්ථාන පෙන්වීම පමණක් ප්රමාණවත් නොවන බවත්, ඔවුන්ට නිදහසේ විවේක සුව විඳින්නට, සාධාරණ මිලකට ආහාර ගන්නට, ආරක්ෂිතව ගමන් කරන්නට, කන්කරච්චලයකින් තොරව නිවාඩුව විඳින්නට ඉඩ සැලසීමත් ඒ තරමටම වැදගත් බවත් මට සිතිණි.
අන්තාලියාවෙන් සමු ගන්නා මොහොතේ මට සිතුණේ, අප සංචාරය කරන්නේ ලහිලහියේ අරුම පුදුම තැන් බලන්නට පමණක් නොවන බවයි. ඒ සමහර විට අපටම අමතකව ගිය ජීවිතයේ සරල සතුට නැවත සොයාගැනීමටය. සමහර නගර අපව පුදුමයට පත් කරයි. තවත් නගර අපට දැනුම දෙයි. එහෙත් අන්තාලියාව වැනි නගර ජීවිතය ටිකක් සෙමෙන් ගත කරන්නට උගන්වයි. එවැනි තැනකට නැවත යන්නට හිතෙන්නේ නොදුටු දෙයක් ඇති නිසා නොවේ; එහිදී දැනුණු සැහැල්ලුව නැවත විඳින්නට ඇති ආශාව නිසාය. මේ මානසික වින්දනය නිර්මාණය කිරීම සඳහා හීන්සීරුවේ දැවැන්ත සංචාරක පද්ධතියක් එපුර නිර්මාණය වී තිබෙන නිසා එය ලෝකයේ සංචාරක අගනුවරක් ලෙස හැඳින්වේ.

No comments:
Post a Comment